Tussen een halve dag en vier dagen na besmet eten kunnen de eerste klachten opkomen. Vaak gaat het om diarree, buikkrampen, misselijkheid, soms braken en koorts. Meestal trekt dat binnen een paar dagen weg. Het belangrijkste is genoeg drinken. Krijg je bloed bij de ontlasting, hoge koorts, sufheid of droog je uit, neem dan contact op met de huisarts. Twijfel je? Kijk op Thuisarts.nl of bel je huisarts voor advies.
Welke klachten passen bij salmonella?
Een besmetting met deze bacterie geeft meestal een darminfectie. De klachten lijken vaak op die van een stevige voedselvergiftiging of buikgriep. Veelvoorkomende signalen zijn:
- diarree
- buikkrampen
- misselijkheid
- braken
- koorts
- hoofdpijn
- spierpijn
Niet iedereen krijgt alles tegelijk. De een heeft vooral buikpijn en diarree, de ander voelt zich ook grieperig of koortsig.
Belangrijk om erbij te zeggen: op basis van klachten alleen kun je niet zelf vaststellen dat het om salmonella gaat. Andere darmbacteriën, virussen of bedorven voeding kunnen bijna hetzelfde beeld geven.
Wanneer beginnen de klachten?
Meestal ontstaan de eerste symptomen 12 tot 96 uur nadat je de bacterie hebt binnengekregen. Dat is dus ergens tussen een halve dag en vier dagen.
Juist daardoor is het vaak lastig om nog precies aan te wijzen waardoor je ziek bent geworden. Wat je gisteren at, hoeft niet de oorzaak te zijn. En besmet voedsel ziet er lang niet altijd verdacht uit. Het kan er normaal uitzien, normaal ruiken en gewoon smaken zoals altijd.
Hoe lang duurt het?
In veel gevallen ben je na 3 tot 7 dagen weer opgeknapt. Dat klinkt overzichtelijk, maar in die dagen kun je flink wat vocht verliezen door diarree en braken. Daarom draait zelfzorg vooral om drinken en rustig herstellen.
Hou er rekening mee dat je je nog een paar dagen slap kunt voelen, ook als de ergste buikklachten al minder zijn.
Hoe raak je besmet?
De bacterie verspreidt zich meestal via besmet voedsel of water. Bekende bronnen zijn:
- rauw of onvoldoende verhit vlees
- rauwe of niet goed verhitte eieren
- ongepasteuriseerde melk of producten daarvan
- rauwe groenten of fruit die besmet zijn geraakt
In de praktijk gaat het ook vaak mis in de keuken. Bijvoorbeeld als rauw vlees op een snijplank heeft gelegen en je daarna zonder goed schoonmaken groente snijdt. Of als handen na contact met rauwe eieren niet goed zijn gewassen.
Goede keukenhygiëne maakt dus veel verschil.
Wat kun je zelf doen bij klachten?
Bij een darminfectie is het doel simpel: uitdroging voorkomen en je lichaam de kans geven om te herstellen.
Drink genoeg
Door diarree en braken verlies je vocht en zouten. Drink daarom regelmatig kleine beetjes, zeker als grote glazen niet lukken. Geschikt zijn bijvoorbeeld:
- water
- thee
- bouillon
- ORS
ORS is een glucose-zoutoplossing die kan helpen om vocht beter op te nemen. Dat kan vooral nuttig zijn bij veel diarree of braken. Volg wel de aanwijzingen op de verpakking.
Eet wat lukt
Als eten tegenstaat, is dat meestal niet erg voor een korte periode. Probeer weer kleine porties te nemen zodra het kan. Licht verteerbaar eten is vaak het prettigst.
Neem rust
Koorts, buikpijn en vaak naar het toilet gaan kosten energie. Geef jezelf dus wat ruimte om bij te komen.
Let extra op hygiëne
Was je handen goed met water en zeep:
- na toiletbezoek
- voor het koken
- tijdens het koken
- na contact met rauw vlees of rauwe eieren
Maak ook het toilet, de kraan, deurklinken en keukenoppervlakken regelmatig schoon als je thuis ziek bent. Zo verklein je de kans dat huisgenoten ook klachten krijgen.
Wat kun je beter niet doen?
Sommige dingen lijken handig, maar zijn dat niet altijd.
Niet zomaar antidiarreemiddelen nemen
Middelen die diarree remmen zijn niet in elke situatie verstandig, zeker niet bij koorts of bloed bij de ontlasting. Gebruik ze liever niet op eigen houtje als je flink ziek bent. Overleg bij twijfel met de huisarts.
Niet doorgaan alsof er niets aan de hand is
Veel mensen denken: even uitzieken en door. Maar als je nauwelijks plast, duizelig wordt of niets binnenhoudt, is dat geen kwestie van “even afwachten”.
Geen slordige keukenhygiëne
Gebruik aparte snijplanken en messen voor rauwe dierlijke producten en voor eten dat je direct opeet. Verhit vlees, vis en eieren goed. Volgens voorlichting van onder meer het Voedingscentrum helpt goed verhitten om bacteriën te doden.
Wanneer bel je de huisarts?
Soms is afwachten niet verstandig. Neem contact op met de huisarts bij een of meer van deze signalen:
- je plast weinig of niet
- je hebt veel dorst en een droge mond
- je bent suf, verward of slap
- je hebt hoge koorts
- er zit bloed bij de diarree
- je blijft braken
- je hebt heftige buikpijn
- de klachten houden langer aan dan je zou verwachten
- je maakt je zorgen over uitdroging
Bel ook eerder als het gaat om een jong kind, iemand op leeftijd, een zwangere of iemand met een verminderde afweer.
Op Thuisarts.nl staat praktische informatie over diarree, uitdroging en wanneer je medische hulp moet inschakelen. Bij twijfel is de huisarts de juiste plek om mee te denken.
Hoe stelt een arts vast wat er aan de hand is?
Een arts kijkt eerst naar je klachten, hoe lang die bestaan en of er tekenen zijn van uitdroging of een ernstiger beloop. Soms is aanvullend onderzoek nodig, bijvoorbeeld ontlastingonderzoek.
Dat is vooral relevant als je erg ziek bent, bij een risicogroep hoort, bloed bij de ontlasting hebt of als het herstel uitblijft.
Een arts stelt dus niet alleen op basis van één klacht een diagnose. Dat is ook de reden dat zelf gokken op de oorzaak niet zo handig is.
Kun je het voorkomen?
Veel besmettingen zijn te voorkomen met vrij simpele gewoontes in de keuken:
- was je handen met water en zeep
- houd rauw vlees en andere producten apart
- gebruik schone messen en snijplanken
- verhit dierlijke producten goed
- bewaar eten gekoeld als dat nodig is
- let op met rauwe eieren en ongepasteuriseerde melk
Dat klinkt basaal, maar juist daar gaat het vaak mis. Even snel tussendoor koken, dezelfde plank gebruiken of handen overslaan na rauw vlees: daar zit het risico.
Is het gevaarlijk?
Meestal niet, maar onderschat het ook niet. De meeste mensen knappen zonder behandeling weer op. Toch kan een darminfectie vervelend of zelfs riskant worden als je uitdroogt of als je afweer minder sterk is.
Volgens het RIVM komen infecties met salmonella in Nederland nog steeds voor, vaak via voedsel. Er bestaan veel verschillende typen van deze bacterie. Dat maakt het ook lastig om op gevoel te weten waar je het hebt opgelopen.
In zeldzame gevallen kunnen er complicaties ontstaan, zoals een infectie buiten de darm of later gewrichtsklachten, bijvoorbeeld reactieve artritis. Blijf je na een doorgemaakte darminfectie klachten houden, bespreek dat dan met je huisarts.
FAQ
Hoe lang duurt een salmonella-infectie?
Vaak 3 tot 7 dagen. Je kunt je daarna nog wel even slap voelen.
Hoe weet je of je salmonella hebt?
Dat weet je niet zeker op basis van klachten alleen. Een arts kan op basis van je verhaal en soms ontlastingonderzoek beoordelen wat waarschijnlijk is.
Wanneer krijg je klachten na besmetting?
Meestal binnen 12 tot 96 uur nadat je besmet voedsel of water hebt binnengekregen.
Kan salmonella vanzelf overgaan?
Ja, in veel gevallen wel. Genoeg drinken is dan het belangrijkst. Neem contact op met de huisarts bij alarmsignalen of twijfel.
Is er een vaccin tegen salmonella?
Niet voor de gewone voedselinfecties waar mensen hier meestal mee te maken krijgen. Er bestaan wel vaccins tegen buiktyfus voor bepaalde reizigers. Vraag bij reisadvies of vaccinaties altijd je huisarts of GGD.
