Een hersentumor herken je meestal niet aan één los signaal. Het gaat vaker om een patroon: klachten die nieuw zijn, niet goed passen bij wat je kent, langer aanhouden of duidelijk erger worden. Denk aan aanhoudende hoofdpijn, misselijkheid, epileptische aanvallen, sufheid of uitvalsverschijnselen zoals moeite met praten, zien of bewegen. Zulke klachten kunnen ook veel andere oorzaken hebben, dus stel geen diagnose bij jezelf. Laat ze beoordelen door je huisarts. Voor uitleg in gewone taal kun je ook kijken op Thuisarts.nl.
Welke klachten kunnen passen bij een hersentumor?
De klachten verschillen sterk per persoon. Dat komt vooral door de plek in de hersenen en de grootte van de tumor. Daarom ziet het er bij de één heel anders uit dan bij de ander.
Signalen die artsen serieus nemen, zijn onder meer:
- aanhoudende of veranderde hoofdpijn
- misselijkheid en braken
- sufheid of daling van het bewustzijn
- nieuw ontstane epileptische aanvallen
- uitvalsverschijnselen, zoals krachtsverlies, verlamming of moeite met spreken
- problemen met zien of horen
- veranderingen in gedrag, persoonlijkheid, geheugen of concentratie
Belangrijk daarbij: deze klachten betekenen niet automatisch dat er sprake is van een tumor. Ze kunnen ook voorkomen bij bijvoorbeeld migraine, een beroerte, een infectie of andere neurologische aandoeningen. Juist daarom is medische beoordeling belangrijk.
Waarom ontstaan deze signalen?
De hersenen liggen in een schedel met weinig extra ruimte. Als daar iets groeit, kan dat druk geven op hersenweefsel of bepaalde functies verstoren. Daardoor kunnen klachten ontstaan.
Soms neemt ook de druk in de schedel toe. Dat kan zorgen voor:
- hoofdpijn
- misselijkheid
- braken
- sufheid
Hoofdpijn die erger wordt bij bukken, niezen of persen krijgt extra aandacht, omdat dat kan passen bij verhoogde druk in de schedel. Ook ochtendbraken wordt vaak genoemd als alarmsignaal, zeker als het samengaat met andere neurologische klachten.
Hoofdpijn: wanneer is het verstandig om aan de bel te trekken?
Hoofdpijn komt veel voor en heeft meestal een onschuldige oorzaak. Op zichzelf is het dus meestal geen teken van een hersentumor.
Toch zijn er situaties waarin je beter niet te lang afwacht. Neem contact op met je huisarts als de hoofdpijn:
- aanhoudt
- steeds erger wordt
- anders voelt dan je gewend bent
- toeneemt bij bukken, niezen of persen
- samengaat met misselijkheid, braken, sufheid of uitvalsverschijnselen
Kijk niet alleen naar de pijn zelf, maar naar het totaalplaatje. Een losse hoofdpijndag is iets anders dan een patroon dat verandert of zich opstapelt.
Andere klachten die je serieus moet nemen
Soms zit het signaal niet in pijn, maar in wat er ineens niet meer goed gaat.
Epileptische aanvallen
Een eerste epileptische aanval is altijd reden om medische hulp te zoeken. Zo’n aanval kan heftig en duidelijk zijn, met schokken en bewustzijnsverlies, maar ook subtieler verlopen. Bijvoorbeeld met staren, verwardheid of vreemde trekkingen in een arm of been.
Volgens gegevens die vaak in de medische literatuur worden aangehaald, meldt ongeveer een derde van de mensen met een hersentumor aanvallen vóór de diagnose. Dat betekent niet dat een aanval automatisch op een tumor wijst, wel dat snelle beoordeling nodig is.
Bel bij een aanval die niet stopt, bij bewusteloosheid of als iemand daarna niet goed bijkomt direct 112.
Uitvalsverschijnselen
Uitvalsverschijnselen moet je altijd serieus nemen. Denk aan:
- een scheve mond
- krachtsverlies in arm of been
- moeite met praten
- dubbelzien of plots slechter zien
- problemen met horen
- tintelingen of gevoelsverlies
Dit soort klachten kan ook passen bij een beroerte. Wacht dan niet af, maar schakel direct spoedhulp in via 112.
Veranderingen in gedrag, geheugen of concentratie
Niet elke hersenaandoening begint met een duidelijk lichamelijk signaal. Soms merkt iemand zelf, of de omgeving, dat gedrag verandert. Iemand wordt bijvoorbeeld vlakker, prikkelbaarder, vergeetachtiger of heeft meer moeite om zich te concentreren. Vlakheid en prikkelbaarheid kunnen ook symptomen zijn van stress of somberheid.
Juist omdat dit geleidelijk kan gaan, blijven zulke veranderingen soms lang onder de radar. Als mensen om je heen zeggen dat je anders bent gaan functioneren, is het verstandig om dat serieus te nemen en met de huisarts te bespreken.
Misselijkheid, braken en sufheid
Losse misselijkheid komt vaak voor en heeft meestal een andere oorzaak. In combinatie met hoofdpijn, neurologische klachten of sufheid wordt het wel een ander verhaal.
Vooral herhaald braken in de ochtend, zonder duidelijke verklaring, verdient aandacht. Dat geldt ook voor toenemende slaperigheid, verwardheid of momenten waarop iemand minder alert is.
Hoe vaak komt een hersentumor voor?
Hersentumoren zijn zeldzaam. In grote lijnen gaat het om ongeveer 10 tot 20 gevallen per 100.000 mensen per jaar. Exacte cijfers verschillen per registratie en per type tumor.
In Nederlandse registraties van de huisartsenzorg zijn tienduizenden mensen bekend met een hersentumor, waaronder ook goedaardige tumoren. Een tumor in de hersenen hoeft dus niet kwaadaardig te zijn.
Daarnaast ontstaan tumoren in de hersenen geregeld als uitzaaiing van kanker elders in het lichaam. Volgens internationale gegevens krijgt een deel van de mensen met kanker ook uitzaaiingen in de hersenen. De kans daarop hangt sterk af van het soort kanker.
De oorzaak van primaire hersentumoren is vaak niet duidelijk. Daar kun je zelf meestal niets aan aflezen of voorkomen.
Wat kun je zelf doen bij zorgen?
Een paar praktische stappen helpen meer dan eindeloos zoeken op internet.
Let op het patroon
Eén klacht zegt vaak weinig. Het wordt relevanter als klachten samen voorkomen, terugkomen, erger worden of afwijken van wat je normaal kent.
Schrijf op wat je merkt
Noteer bijvoorbeeld:
- wanneer de klachten begonnen
- hoe vaak ze optreden
- of ze erger worden
- of er misselijkheid, braken of sufheid bij zit
- of je problemen merkt met spreken, zien, bewegen of denken
Dat geeft overzicht en helpt de huisarts om sneller een beeld te vormen.
Trek geen eigen conclusies
Zoektermen als hersentumor symptomen kunnen je snel ongerust maken. Begrijpelijk, maar klachten als hoofdpijn of misselijkheid zijn veel algemener dan een hersentumor. Gebruik informatie online dus als voorbereiding op een gesprek met een arts, niet als diagnose.
Raadpleeg betrouwbare informatie
Thuisarts.nl legt duidelijk uit wanneer je contact opneemt met de huisarts en wanneer spoed nodig is. Bij aanhoudende of ongewone klachten is je huisarts het juiste eerste aanspreekpunt.
Wat je beter niet doet
De ene fout is meteen uitgaan van het ergste. De andere fout is alles wegwuiven omdat je niet “alle” signalen hebt. Allebei helpt niet.
Wat verstandiger is:
- niet blijven rondlopen met klachten die veranderen of verergeren
- niet zelf gaan invullen wat de oorzaak is
- niet wachten als er uitvalsverschijnselen of een aanval optreden
Een arts kijkt naar het hele beeld, niet naar één los symptoom.
Wanneer naar de huisarts, en wanneer direct hulp inschakelen?
Neem contact op met de huisarts bij:
- aanhoudende of erger wordende hoofdpijn
- hoofdpijn die anders is dan je gewend bent
- hoofdpijn die toeneemt bij bukken, niezen of persen
- misselijkheid en braken zonder duidelijke verklaring
- veranderingen in gedrag, geheugen of concentratie
- sufheid of toenemende slaperigheid
- nieuwe neurologische klachten
Bel direct 112 bij:
- plotselinge verlamming
- scheve mond of spraakproblemen
- een epileptische aanval die niet stopt
- bewustzijnsverlies
- snelle achteruitgang of ernstige verwardheid
Twijfel je? Bel dan alsnog je huisarts of de huisartsenpost. Liever één keer te veel gevraagd dan te lang gewacht.
FAQ
Kan alleen hoofdpijn wijzen op een hersentumor?
Meestal niet. Hoofdpijn is een veelvoorkomende klacht en heeft vaak een andere oorzaak. Het wordt belangrijker als de pijn nieuw is, verandert, erger wordt of samengaat met andere klachten.
Zijn alle hersentumoren kwaadaardig?
Nee. Er bestaan goedaardige en kwaadaardige tumoren in de hersenen. Ook een goedaardige tumor kan klachten geven door druk op hersenweefsel.
Hoe snel ontstaan de klachten?
Dat verschilt. Sommige klachten bouwen langzaam op, andere vallen juist ineens op. Dat hangt af van de plek, de groeisnelheid en de invloed op omliggend hersenweefsel.
Wat is de eerste stap als ik me zorgen maak?
Maak een afspraak met je huisarts en noteer vooraf je klachten. Voor extra uitleg kun je Thuisarts.nl raadplegen.
Kunnen klachten ook door iets anders komen?
Ja. Veel signalen die bij een hersentumor kunnen passen, komen vaker voor bij andere aandoeningen. Daarom is het belangrijk om geen diagnose bij jezelf te stellen, maar je klachten te laten beoordelen.
