Een kuur die je infectie moet remmen, kan tegelijk je buik van streek maken. Dat is niet vreemd. Antibiotica pakken bacteriën aan, maar raken daarbij soms ook de nuttige bacteriën in je darmen en op je huid. Daardoor kun je last krijgen van diarree, misselijkheid, buikpijn, huiduitslag of een schimmelinfectie.
Meestal zijn dat bekende bijwerkingen die weer overgaan. Krijg je heftige klachten, ben je benauwd of twijfel je of het nog normaal is, neem dan contact op met je huisarts. Voor betrouwbare uitleg kun je ook kijken op Thuisarts.nl.
Veelvoorkomende bijwerkingen van antibiotica
De klachten die artsen en apothekers vaak horen, zitten vooral in de buik en darmen. Denk aan:
- diarree
- misselijkheid
- buikpijn of buikkrampen
- minder eetlust
- overgeven
- huiduitslag
- jeuk
- een schimmelinfectie, bijvoorbeeld in de mond of vagina
Dat komt doordat deze medicijnen niet alleen de bacterie aanpakken die de infectie veroorzaakt. Ze kunnen ook de normale balans van bacteriën in je lichaam verstoren. Vooral in de darmen merk je dat snel.
Een schimmelinfectie kan ontstaan als die balans verschuift. Schimmels krijgen dan meer ruimte om te groeien. Dat kan jeuk, irritatie of witte afscheiding geven. Het is vervelend, maar het betekent niet automatisch dat er iets ernstigs aan de hand is.
Waarom krijg je deze klachten?
In je lichaam leven veel bacteriën die juist nuttig zijn. In je darmen helpen ze bijvoorbeeld bij de spijsvertering. Antibiotica maken geen perfect onderscheid tussen “goede” en “slechte” bacteriën. Daardoor kan de darmflora veranderen en kun je maag- en darmklachten krijgen.
Huidreacties komen ook voor. Soms gaat het om een onschuldige bijwerking, soms om een overgevoeligheidsreactie. Dat verschil is niet altijd zelf goed te beoordelen. Daarom is het slim om bij huiduitslag of jeuk even je huisarts of apotheek te bellen, zeker als de uitslag snel erger wordt.
Belangrijk: een bijwerking is niet hetzelfde als een allergie. Veel mensen denken dat ze allergisch zijn voor penicilline, terwijl dat lang niet altijd klopt. Onderzoek laat zien dat een groot deel van de mensen met zo’n label uiteindelijk geen echte penicilline-allergie blijkt te hebben. Bespreek dat met je huisarts als het ooit in je dossier is gezet.
Wat kun je zelf doen bij misselijkheid, diarree of buikklachten?
Bij milde klachten kun je vaak eerst een paar praktische dingen doen.
Drink genoeg
Bij diarree of overgeven verlies je vocht. Drink daarom extra, in kleine slokjes als dat beter gaat. Water, thee of bouillon is prima. Let op tekenen van uitdroging, zoals weinig plassen, donkere urine of sufheid. Dan moet je contact opnemen met de huisarts.
Eet licht en in kleine porties
Grote maaltijden vallen soms slecht. Kleine beetjes verspreid over de dag zijn vaak beter vol te houden. Kies wat je maag op dat moment aankan.
Volg het voorschrift van arts of apotheek
Sommige middelen moet je met eten innemen, andere juist niet. Kijk daarom goed op het etiket of in de bijsluiter. Neem de tabletten op de voorgeschreven tijden in.
Stop niet op eigen houtje
Heb je last van bijwerkingen, stop dan niet zomaar zelf. Overleg eerst met je huisarts of apotheek. Bij sommige kuren is het belangrijk dat je het voorgeschreven schema volgt. Soms moet een arts juist beoordelen of een ander middel beter past.
Moet je een antibioticakuur altijd afmaken?
Dat hangt af van het voorschrift dat je hebt gekregen. Het oude algemene advies was vaak: altijd afmaken. Inmiddels ligt dat genuanceerder. Het belangrijkste is: gebruik antibiotica precies zoals je arts het heeft voorgeschreven en verander daar niet zelf in. Stop dus niet eerder en ga ook niet langer door “voor de zekerheid”.
Twijfel je omdat je je beter voelt of juist bijwerkingen krijgt? Bel dan je huisarts of apotheek. Die kan zeggen wat in jouw situatie verstandig is.
Kunnen probiotica of yoghurt helpen?
Sommige mensen nemen probiotica bij diarree tijdens een kuur. Er is onderzoek naar gedaan, maar het bewijs is niet sterk genoeg om het standaard aan iedereen aan te raden. Richtlijnen zoals die van het NHG adviseren probiotica daarom niet standaard om klachten te voorkomen.
Wil je het toch proberen, overleg dan met je arts of apotheker, zeker als je een verminderde afweer hebt of ernstig ziek bent. Neem supplementen in elk geval niet zomaar naast andere medicijnen zonder dat te checken.
Yoghurt of andere gefermenteerde voeding mag natuurlijk als je daar zin in hebt en het goed verdraagt, maar zie het niet als behandeling.
Wat kun je doen bij een schimmelinfectie?
Na een kuur kan de natuurlijke balans in de vagina of mond veranderen. Dan kun je last krijgen van jeuk, irritatie, roodheid of afwijkende afscheiding. In de mond kan een witte aanslag ontstaan.
Wat vaak helpt bij vaginale irritatie:
- was alleen met lauw water
- gebruik geen zeep in of rond de vagina
- gebruik geen vaginale douches
- draag ademend ondergoed
- vermijd producten die extra irriteren, zoals geparfumeerde sprays of inlegkruisjes
Blijven de klachten bestaan of twijfel je of het wel om een schimmelinfectie gaat, neem dan contact op met je huisarts. Stel niet zelf een diagnose als je dit niet eerder hebt gehad.
Wanneer moet je de huisarts bellen?
Niet elke klacht vraagt om spoed, maar sommige signalen wil je wel laten beoordelen. Neem contact op met je huisarts als je:
- steeds zieker wordt
- langer dan een paar dagen koorts houdt
- diarree of braken hebt dat niet overgaat
- niet goed kunt drinken
- huiduitslag of jeuk krijgt
- geel oogwit of een gele huid krijgt
- nieuwe pijn, roodheid, zwelling, lekkage of pus krijgt bij een wond of operatiegebied
- na de kuur klachten houdt
- denkt dat je uitdroogt
Ook bij aanhoudende buikpijn of heftige diarree is het verstandig om te bellen. In zeldzame gevallen kan er meer spelen dan een gewone bijwerking.
Voor algemene informatie over medicijnen en bijwerkingen kun je terecht op Thuisarts.nl. Bij persoonlijke klachten is je huisarts of apotheek de juiste plek.
Wanneer moet je direct medische hulp zoeken?
Soms past een reactie meer bij een ernstige allergische reactie dan bij gewone bijwerkingen. Zoek direct medische hulp als je:
- benauwd wordt
- zwellingen krijgt van lippen, tong of keel
- galbulten krijgt over een groot deel van je lichaam
- flauwvalt of je erg slap voelt
Bel in een spoedsituatie 112.
Gebruik je een fluorchinolon, zoals ciprofloxacine, en krijg je plotseling ernstige peespijn, spierklachten, tintelingen of andere neurologische klachten, neem dan meteen contact op met een arts. Verander medicatie niet op eigen initiatief zonder medisch advies, behalve als een arts of bijsluiter duidelijk aangeeft dat je bij zo’n ernstige reactie direct moet stoppen en hulp moet zoeken.
Wat je beter niet doet
Een paar fouten komen vaak voor.
Geen oude restjes gebruiken
Gebruik geen antibiotica die nog in een la liggen. Een middel dat eerder werkte, hoeft nu niet geschikt te zijn.
Geen kuur van iemand anders nemen
Antibiotica worden gekozen op basis van de vermoedelijke bacterie, je gezondheid en soms ook allergieën of andere medicijnen. Delen is dus geen goed idee.
Niet zelf in het buitenland kopen
Dat lijkt soms makkelijk, maar zonder goede beoordeling kun je een verkeerd middel gebruiken. Dat helpt niet en vergroot de kans op bijwerkingen en resistentie.
Niet te snel denken aan een allergie
Buikklachten of milde huiduitslag betekenen niet automatisch dat je allergisch bent. Laat het beoordelen als je twijfelt, zodat er niet onnodig een verkeerd label in je dossier komt.
Waarom zorgvuldig gebruik belangrijk is
Antibiotica werken tegen bacteriële infecties. Ze helpen niet tegen virussen zoals verkoudheid of griep. Onnodig of verkeerd gebruik draagt bij aan antibioticaresistentie. Dat betekent dat bacteriën ongevoelig kunnen worden voor deze middelen. Het RIVM en de WHO waarschuwen al jaren dat dit een serieus probleem is voor de volksgezondheid.
Daarom schrijven artsen deze medicijnen alleen voor als dat zinvol is, en daarom is het belangrijk dat je ze gebruikt zoals afgesproken.
Nog iets om op te letten: sommige antibiotica kunnen invloed hebben op andere medicijnen. Vraag bij twijfel altijd je apotheek of huisarts, bijvoorbeeld als je anticonceptie gebruikt of meerdere middelen slikt.
FAQ
Welke bijwerkingen van antibiotica komen het vaakst voor?
Vooral diarree, misselijkheid, buikpijn, minder eetlust, huiduitslag en schimmelinfecties komen vaak voor.
Kan ik allergisch zijn voor antibiotica?
Ja, dat kan. Maar een bijwerking is niet automatisch een allergie. Krijg je uitslag, jeuk, zwelling of benauwdheid, neem dan contact op met een arts.
Helpen probiotica bij diarree door antibiotica?
Misschien bij sommige mensen, maar ze worden niet standaard aangeraden. Overleg met je huisarts of apotheker als je ze wilt gebruiken.
Waarom krijg ik een schimmelinfectie na een kuur?
Antibiotica kunnen de normale balans van bacteriën verstoren. Daardoor krijgen schimmels meer kans om te groeien.
Werken antibiotica tegen griep of verkoudheid?
Nee. Deze medicijnen werken tegen bacteriën, niet tegen virussen.
