Zie of voel je een bult in je lies die groter wordt bij hoesten, tillen of staan? Dan kan dat passen bij een liesbreuk. Vaak trekt de zwelling weg als je gaat liggen. Wacht niet te lang met laten kijken als de bult groter wordt, pijn doet of niet goed terugzakt. Bij plots hevige pijn, roodheid, buikpijn of braken moet je direct je huisarts of de huisartsenpost bellen.
Wat is een liesbreuk?
Bij een liesbreuk zit er een zwakke plek in de buikwand. Daardoor kan weefsel naar voren drukken en ontstaat er een zwelling in de lies. Bij mannen kan die zwelling soms doorlopen naar de balzak.
Een liesbreuk kan al vanaf de geboorte aanwezig zijn, maar ontstaat ook vaak later. Het komt veel voor. Volgens Thuisarts en informatie die aansluit bij NHG-richtlijnen krijgt ongeveer 1 op de 4 mannen er ooit mee te maken.
Belangrijk om te weten: een liesbreuk gaat niet vanzelf weg. De plek kan in de loop van de tijd wel groter worden.
Hoe herken je een liesbreuk?
De bekendste aanwijzing is een bult of zwelling in de lies. Die zie of voel je soms alleen als je staat, hoest, perst of iets optilt. Ga je liggen, dan kan de zwelling kleiner worden of verdwijnen.
Klachten die erbij passen:
- een bult of zwelling in de lies
- een zwelling die kan doorlopen tot in de balzak
- een zwaar of zeurend gevoel in de lies
- pijn of een branderig gevoel
- meer last bij hoesten, tillen of persen
- het gevoel dat er iets in de weg zit
Soms is er wel pijn, maar zie je geen duidelijke bult. Dan is het slim om niet zelf te gokken wat het is. De huisarts kan beoordelen of je klachten passen bij een liesbreuk of dat er iets anders speelt, zoals een knobbeltje in de teelbal.
Wanneer moet je naar de huisarts?
Niet elke liesbreuk is meteen spoed, maar het is wel verstandig om klachten te laten beoordelen. Maak een afspraak met de huisarts als:
- de pijn toeneemt
- de zwelling groter wordt
- de bult vaker terugkomt
- de plek lastiger terug te duwen is
- de zwelling richting de balzak zakt
- je twijfelt wat je voelt of ziet
De huisarts stelt dan geen oordeel op afstand, maar kijkt wat er aan de hand kan zijn en of verder onderzoek of een verwijzing nodig is. Je kunt vooraf ook op Thuisarts.nl kijken voor uitleg over een liesbreuk en wanneer je moet bellen.
Wanneer is het wél spoed?
Soms raakt een liesbreuk beklemd. Dan zit het weefsel vast en is snel medische hulp nodig.
Bel direct je huisarts of buiten kantooruren de huisartsenpost bij:
- plotselinge hevige pijn in de lies
- een bult die niet meer terug te duwen is
- roodheid of verkleuring van de huid rond de zwelling
- buikpijn
- misselijkheid of braken
Wacht dan niet af. Dit zijn klachten waarbij een arts snel moet beoordelen wat er aan de hand is. Op Thuisarts.nl staat ook wanneer je met spoed contact moet opnemen.
Hoe ontstaat een liesbreuk?
De basis is een zwakke plek in de buikwand. Soms is die er al vroeg, soms ontstaat die later. Ouder worden speelt mee, maar ook druk in de buik kan een rol hebben.
Denk aan:
- zwaar tillen
- veel hoesten
- persen bij verstopping
- overgewicht
- roken, omdat dat het bindweefsel kan verzwakken
Dat betekent niet dat je iets verkeerd hebt gedaan. Een liesbreuk ontstaat vaak geleidelijk.
Wat kun je zelf doen?
Denk je aan een liesbreuk, laat er dan naar kijken als je een bult ziet of klachten hebt die terugkomen. Zeker als hoesten, tillen of persen de zwelling erger maakt.
Verder helpt het om klachten niet te negeren. Merk je dat de bult groter wordt, vaker zichtbaar is of meer pijn geeft, maak dan een afspraak. Als terugduwen moeilijker gaat of de zwelling naar de balzak zakt, is dat ook een reden om contact op te nemen.
Ga niet zelf lang afwachten in de hoop dat het overgaat. Dat gebeurt meestal niet.
Gaat een liesbreuk vanzelf over?
Nee. Een liesbreuk verdwijnt niet vanzelf met rust of minder bewegen.
Dat betekent niet dat iedereen direct geopereerd moet worden. Als je weinig klachten hebt en de breuk makkelijk terug te duwen is, kan een arts soms voorstellen om het eerst te volgen. Heb je wel klachten, dan komt een operatie vaker in beeld.
Bespreek dat altijd met je huisarts of specialist. Wat verstandig is, hangt af van jouw klachten en situatie.
Hoe wordt een liesbreuk behandeld?
Als behandeling nodig is, gebeurt dat meestal met een operatie. Daarbij verstevigt de chirurg de buikwand. Soms gebeurt dat met een matje. Er zijn verschillende technieken, zoals een open operatie of een kijkoperatie.
Welke behandeling past, verschilt per persoon. De arts kijkt onder meer naar je klachten, je gezondheid en het soort liesbreuk. Zelf hoef je daar niet op vooruit te lopen. Eerst is het belangrijk dat een arts beoordeelt wat er speelt.
Waarom lopen veel mannen hier lang mee door?
Omdat de klachten vaak wisselen. De bult is er niet altijd. Soms voel je vooral een zeurende pijn of een branderig gevoel. En als de zwelling wegtrekt zodra je ligt, lijkt het al snel mee te vallen.
Toch is dat geen goede reden om het te laten zitten als je er last van hebt. Een liesbreuk wordt niet vanzelf kleiner. Als klachten terugkomen of je hinderen bij werk, sporten of gewone bewegingen, laat het dan beoordelen.
FAQ
Kan een liesbreuk pijn doen zonder zichtbare bult?
Ja. Je kunt klachten hebben zonder dat je duidelijk een zwelling ziet. Laat de huisarts meekijken als je pijn of druk in de lies voelt die past bij een liesbreuk.
Is een zwelling in de balzak altijd een liesbreuk?
Nee. Er kunnen ook andere oorzaken zijn. Laat een zwelling in of rond de balzak daarom altijd beoordelen door de huisarts. Dit kan bijvoorbeeld te maken hebben met een knobbeltje in de teelbal.
Moet een liesbreuk altijd geopereerd worden?
Niet altijd meteen. Bij weinig klachten kan soms worden afgewacht. Als je veel last hebt of als de breuk groter wordt, is een operatie vaak wel de behandeling.
Wanneer is een liesbreuk gevaarlijk?
Vooral als de breuk beklemd raakt. Denk aan plots hevige pijn, een bult die niet meer terug te duwen is, roodheid, buikpijn of braken. Bel dan direct de huisarts of huisartsenpost.
Kan een liesbreuk vanzelf weggaan met rust?
Nee. Rust kan soms tijdelijk schelen in de klachten, maar de liesbreuk zelf gaat niet weg. Kijk op Thuisarts.nl of neem contact op met je huisarts als je twijfelt.
