Roze water in de toiletpot of een rode veeg na het plassen kan schrikken zijn. Bel je huisarts als je denkt dat er bloed in je urine zit, ook als het één keer gebeurt of geen pijn doet. Er zijn verschillende mogelijke oorzaken. De kleur alleen vertelt niet wat er aan de hand is.
Heb je daarnaast koorts, pijn in je zij of een ziek gevoel? Bel dan dezelfde dag de huisarts of huisartsen-spoedpost. Kun je helemaal niet meer plassen of komen er veel bloedstolsels mee, bel dan direct.
Wanneer moet je hulp inschakelen?
Zichtbaar bloedverlies moet een arts beoordelen. Neem daarom contact op met je huisarts en vertel wat je hebt gezien. Wacht niet op een tweede keer voordat je belt. De assistent kan bepalen hoe snel je een afspraak nodig hebt.
Bel dezelfde dag de huisarts of huisartsen-spoedpost bij:
- Koorts van 38 graden of hoger.
- Rillingen, pijn in je zij of een duidelijk ziek gevoel.
- Moeite met plassen of veel bloedverlies.
- Klachten die op een blaasontsteking kunnen wijzen, zoals branderig plassen en vaak kleine beetjes plassen.
Kun je helemaal niet meer plassen, heb je heftige pijn of voel je je snel zieker worden? Bel direct. Meld ook of je bloedverdunners gebruikt, een nierziekte hebt of medicijnen krijgt die je afweer onderdrukken. Dat kan meewegen bij de beoordeling.
Geen bijkomende klachten? Ook dan is contact met de huisarts nodig. Pijnloos bloedverlies is niet automatisch onschuldig. Op Thuisarts.nl staat meer informatie over deze klacht en wanneer je moet bellen.
Is roze, rode of bruine urine altijd bloed?
Nee. Rode bieten kunnen urine bijvoorbeeld roze of rood kleuren. Sommige medicijnen veroorzaken ook verkleuring. Bruine urine kan bovendien andere oorzaken hebben.
Toch is het niet altijd mogelijk om thuis het verschil te zien. Denk je dat er bloed aanwezig is, neem dan contact op met de huisarts. Schrijf de verkleuring niet zonder meer toe aan iets wat je hebt gegeten of aan een medicijn.
De medische term voor bloed in de urine is hematurie. Soms kun je het zelf zien. Soms ziet de urine er normaal uit en vindt een arts bij onderzoek toch rode bloedcellen. Dat heet microscopische hematurie.
Een positieve urinetest is op zichzelf nog geen diagnose. De huisarts bekijkt de uitslag samen met je klachten en kan het onderzoek herhalen of aanvullend onderzoek aanvragen. Ook bij een kleine hoeveelheid kan controle nodig zijn.
Welke oorzaken zijn mogelijk?
Het bloed kan afkomstig zijn uit de nieren, urineleiders, blaas, prostaat of plasbuis. Soms blijkt bij onderzoek dat het ergens anders vandaan komt, bijvoorbeeld uit een wondje aan de penis. De huisarts vraagt daarom ook waar en wanneer je het bloed ziet.
Hieronder staan enkele mogelijke verklaringen. Geen daarvan is op basis van alleen de verkleuring vast te stellen.
Een urineweginfectie
Bij een blaasontsteking kun je een branderig gevoel hebben tijdens het plassen. Vaak moet je steeds opnieuw naar de wc, terwijl er weinig urine komt. Er kan ook bloed meekomen.
Denk je als man dat je een blaasontsteking hebt? Bel dezelfde dag de huisarts. Meestal onderzoekt die je urine en zijn antibiotica nodig. Koorts, rillingen en pijn in je zij kunnen passen bij een infectie die verder gaat dan de blaas. Daarmee moet je dezelfde dag bellen.
Gebruik geen overgebleven antibiotica. De huisarts bepaalt welke behandeling nodig is.
Nierstenen
Een niersteen kan de urinewegen irriteren en bloedverlies veroorzaken. Een bekende klacht is hevige pijn in de zij die in golven komt en kan uitstralen naar de lies. Misselijkheid komt ook voor.
Niet iedereen heeft die typische pijn. Andersom betekent pijn in je zij niet automatisch dat je een steen hebt. Bij koorts of een ziek gevoel is snelle beoordeling nodig.
Een vergrote prostaat of een nierziekte
Een goedaardig vergrote prostaat kan soms bloedverlies geven. Daarbij kunnen plasklachten optreden, zoals een zwakkere straal of moeilijk op gang komen. De huisarts moet beoordelen of de prostaat inderdaad de verklaring is.
Ook bepaalde nierziekten kunnen rode bloedcellen in de urine veroorzaken. Soms zijn er andere aanwijzingen, zoals eiwit in de urine, vocht vasthouden of een hoge bloeddruk. Daarvoor is aanvullend onderzoek nodig.
Een kwaadaardige aandoening
Bloedverlies kan een teken zijn van kanker in de urinewegen, bijvoorbeeld blaaskanker of nierkanker. Dat is niet bij iedereen met deze klacht de oorzaak, maar wel een reden om onderzoek niet uit te stellen.
De kans op een kwaadaardige oorzaak neemt onder meer toe met de leeftijd en bij mensen die roken of hebben gerookt. Ook bloedverlies zonder pijn verdient aandacht. Geen pijn hebben sluit een belangrijke oorzaak niet uit.
Kunnen bloedverdunners de oorzaak zijn?
Bloedverdunners kunnen een bloeding uitlokken of versterken. Toch mag je niet aannemen dat daarmee alles verklaard is. Er kan tegelijk een afwijking in de urinewegen aanwezig zijn die onderzoek nodig heeft.
Vertel de huisarts welk middel je gebruikt en hoeveel. Noem ook andere medicijnen en supplementen, liefst met behulp van een actueel medicatieoverzicht.
Stop niet zelf met een bloedverdunner en verander de dosis niet zonder overleg met een arts. Stoppen kan risico’s geven, zoals een bloedstolsel. De arts weegt af wat in jouw situatie veilig is.
Wat onderzoekt de huisarts?
Tijdens de afspraak vraagt de huisarts onder meer wanneer het begon, of je stolsels hebt gezien en welke andere klachten je hebt. Ook eerdere infecties, nierstenen, roken en medicijngebruik kunnen ter sprake komen.
Meestal volgt urineonderzoek. Daarmee kan de huisarts kijken naar bloed, tekenen van een infectie en soms eiwit. Bij verdenking op een infectie kan een urinekweek nodig zijn. Onderzoek naar afwijkende cellen gebeurt niet standaard bij iedere huisartscontrole.
Afhankelijk van je klachten kan de arts je buik, zij of geslachtsdelen onderzoeken. Soms zijn bloedonderzoek, een bloeddrukmeting of onderzoek van de prostaat nodig.
Moet je urine inleveren? Gebruik een daarvoor bedoeld potje en volg de instructies van de praktijk. Meestal lever je verse urine binnen twee uur in. Als dat niet lukt, vraag dan hoe je het monster moet bewaren. Wacht bij spoedklachten niet eerst tot je urine hebt opgevangen.
Wanneer is een uroloog nodig?
De huisarts kan je verwijzen als de oorzaak onduidelijk blijft, het bloedverlies terugkomt of er aanwijzingen zijn voor een aandoening die een specialist moet beoordelen. Zichtbaar bloed zonder duidelijke verklaring leidt vaak tot onderzoek door een uroloog.
Die kan beeldvorming aanvragen, zoals een echo of CT-scan. Soms is een cystoscopie nodig: de uroloog bekijkt dan via de plasbuis de binnenkant van de blaas met een dun kijkinstrument. Niet iedereen krijgt dezelfde onderzoeken.
Een verwijzing betekent niet dat je kanker hebt. Het doel is om de bron van het bloedverlies te vinden. Spreek ook af hoe je de uitslagen krijgt en wat je moet doen als de klacht ondertussen terugkomt.
Veelgestelde vragen
Moet ik bellen als het maar één keer is gebeurd?
Ja. Ook een eenmalige verkleuring die vermoedelijk door bloed komt, moet je met de huisarts bespreken. Dat de urine daarna weer normaal oogt, sluit een onderliggende oorzaak niet uit.
Is bloedverlies zonder pijn minder zorgelijk?
Niet per se. Sommige aandoeningen geven geen pijn. Vertel bij het bellen daarom ook dat je verder nergens last van hebt. Dat helpt bij de beoordeling, maar is geen reden om controle over te slaan.
Kan het door intensief sporten komen?
Na zware inspanning kan tijdelijk bloed in de urine voorkomen. Neem niet zelf aan dat sporten de verklaring is. Meld het aan de huisarts, zeker als je het duidelijk ziet of als het vaker gebeurt.
Moet ik extra veel water drinken?
Blijf normaal drinken, tenzij je vanwege een aandoening een vochtbeperking hebt. Grote hoeveelheden water drinken behandelt de oorzaak niet. Kun je niet goed of helemaal niet plassen, probeer dat dan niet op te lossen door steeds meer te drinken, maar bel.
Wat als de huisarts een infectie behandelt en het bloed terugkomt?
Neem opnieuw contact op. Meld het ook als de verkleuring na de behandeling niet verdwijnt. Een eerdere blaasontsteking verklaart niet automatisch ieder volgend moment van bloedverlies.
