Een niersteenaanval herken je meestal aan plotselinge, hevige pijn in je zij of buik. Die pijn komt vaak in golven en kan samengaan met misselijkheid of braken. Krijg je er koorts bij, kun je niet meer plassen, of zakt de pijn niet genoeg met pijnstillers? Neem dan contact op met je huisarts. Bij twijfel kun je ook kijken op Thuisarts.nl. Deze klachten kunnen passen bij nierstenen, maar alleen een arts kan beoordelen wat er aan de hand is.
Zo voelen nierstenen vaak
De meeste mensen beschrijven een niersteen niet als gewone buikpijn. Het gaat eerder om een felle, krampende pijn die ineens opkomt. Vaak zit die aan één kant, in de zij of onderrug, en kan de pijn uitstralen naar de buik, lies of geslachtsdeel.
Dat patroon ontstaat meestal pas als een steentje vanuit de nier in de urineleider terechtkomt. Zolang het nog rustig in de nier ligt, merk je er vaak niets van.
Klachten die geregeld voorkomen:
- hevige pijn in zij, rug of buik
- pijn die in aanvallen of golven komt
- misselijkheid
- braken
- pijn of branderig gevoel bij het plassen
- bloed in de urine
Niet iedereen heeft precies dezelfde klachten. De ene persoon heeft vooral pijnaanvallen, de ander merkt ook veranderingen bij het plassen.
Waarom doet een niersteen zo veel pijn?
De pijn komt niet alleen door het steentje zelf, maar vooral doordat de afvoer van urine wordt belemmerd. De urineleider is smal. Als daar een steen vastzit of langs schuurt, bouwt de druk op. Dat geeft die scherpe, krampende pijn waar een niersteenaanval om bekendstaat.
Dat verklaart ook waarom de pijn kan wisselen. Soms zakt die even af, om daarna weer hard terug te komen.
Welke symptomen passen erbij?
Een steen in de urinewegen kan verschillende signalen geven. Veelgenoemde symptomen zijn:
- plotselinge, hevige pijn aan één kant van de rug of flank
- pijn die uitstraalt naar onderbuik of lies
- misselijkheid en overgeven
- bloed in de plas
- vaker moeten plassen
- pijn bij het plassen
Soms is de urine troebel of ruikt die anders. Dat kan ook passen bij een urineweginfectie. Omdat klachten op elkaar kunnen lijken, is het verstandig om niet zelf een diagnose te stellen.
Wanneer moet je medische hulp inschakelen?
Sommige klachten vragen om snel contact met een arts. Wacht dan niet af.
Bel de huisarts of huisartsenpost als:
- de pijn heftig is of niet zakt
- paracetamol onvoldoende helpt
- je koorts krijgt
- je niet meer kunt plassen
- je pijn hebt bij het plassen en je je ziek voelt
- er bloed in de urine blijft zitten
- de klachten terugkomen of aanhouden
Heb je maar één nier, ben je zwanger, of voel je je snel zieker worden? Neem dan direct contact op met een arts. In die situaties wil een arts vaak sneller beoordelen wat er speelt.
Op Thuisarts.nl staat ook wanneer je direct moet bellen.
Wat kun je zelf doen bij klachten?
Als er geen alarmsignalen zijn en de klachten passen mogelijk bij een niersteen, kun je een paar praktische dingen doen terwijl je contact houdt met je huisarts als dat nodig is.
Blijf drinken
Voldoende drinken helpt om de urine op gang te houden. Vaak wordt geadviseerd om verspreid over de dag genoeg water te drinken. Hoeveel precies verstandig is, hangt ook af van je situatie. Bij twijfel: vraag je huisarts om advies.
Eet zoals je normaal eet
Niet eten omdat je bang bent dat het erger wordt, helpt meestal niet. Probeer gewoon kleine beetjes te nemen als je misselijk bent.
Gebruik pijnstilling verstandig
Paracetamol kan helpen tegen de pijn. Volg de dosering op de verpakking of het advies van je arts. Heb je meer nodig of helpt het niet genoeg, neem dan contact op met je huisarts. Begin niet op eigen houtje met zwaardere medicatie of middelen die iemand anders nog heeft liggen.
Probeer het steentje op te vangen
Als je plast door een zeefje of filter, kun je soms het steentje opvangen. Dat kan nuttig zijn voor onderzoek. Een arts kan dan beter inschatten om welk type steen het gaat en hoe je nieuwe klachten mogelijk kunt voorkomen.
Medicatie alleen in overleg
Soms schrijft een arts medicijnen voor, zoals tamsulosine, om het uitplassen te vergemakkelijken. Start of stop daar niet zelf mee. Bespreek dat altijd met je huisarts of behandelend arts.
Hoe ontstaan nierstenen?
Nierstenen ontstaan uit kristallen in de urine. Dat kan gebeuren als bepaalde stoffen in hoge concentratie aanwezig zijn en samenklonteren. Pijn bij het plassen kan ook een symptoom zijn van nierstenen.
Factoren die het risico kunnen verhogen:
- te weinig drinken
- veel vocht verliezen, bijvoorbeeld door zweten
- veel zout gebruiken
- veel dierlijke eiwitten eten
- overgewicht
- bepaalde medicijnen
- urineweginfecties
- erfelijke aanleg
Vaak is er niet één duidelijke oorzaak. Het is meestal een optelsom van aanleg, voeding, vochtinname en omstandigheden.
Komen nierstenen vaak voor?
Nierstenen zijn niet zeldzaam. Volgens informatie die vaak wordt aangehaald in de huisartsenzorg en publieksvoorlichting krijgt ongeveer 1 op de 10 mensen er ooit mee te maken. Mannen hebben er vaker last van dan vrouwen. Bloed in de urine kan ook een indicatie zijn van nierstenen.
Ook is bekend dat de kans op een nieuwe steen groter wordt als je er al eens een hebt gehad. Daarom is nazorg zinvol, ook als de aanval alweer voorbij is.
Voor persoonlijke uitleg over risico en vervolgonderzoek kun je terecht bij je huisarts. Die kan zo nodig aansluiten bij richtlijnen van het NHG of verwijzen voor verder onderzoek.
Kun je nierstenen voorkomen?
Helemaal voorkomen lukt niet altijd, zeker niet als erfelijkheid meespeelt. Toch kun je de kans vaak wel verkleinen.
Praktische maatregelen:
- drink genoeg verspreid over de dag
- beperk veel zout
- wees matig met grote hoeveelheden dierlijke eiwitten
- zorg voor een voedingspatroon dat bij je gezondheid past
- laat terugkerende klachten beoordelen
Heb je vaker stenen gehad, dan kan een arts soms aanvullend onderzoek doen naar de samenstelling van de steen of je urine. Dat is nuttiger dan zelf experimenteren met supplementen of diëten.
Wat mensen vaak te lang uitstellen
Hevige pijn wegwuiven gebeurt geregeld. In de hoop dat het vanzelf overgaat, lopen mensen soms te lang door. Dat is niet handig. Een kleine steen plast vaak vanzelf uit, maar dat kun je aan de buitenkant niet zeker weten.
Koorts, niet kunnen plassen en pijn die niet te doen is, zijn signalen om serieus te nemen. Dan gaat het niet om doorbijten, maar om op tijd medische hulp inschakelen.
FAQ
Hoe lang duurt een niersteenaanval?
De pijn kan in golven komen en uren aanhouden. Soms houden klachten langer aan. Het uitplassen van een steentje kan dagen tot weken duren.
Doet het uitplassen van een niersteen pijn?
Dat hoeft niet. De meeste pijn ontstaat in de urineleider. Als de steen verder is gezakt, merk je het uitplassen soms nauwelijks.
Is bloed in de urine altijd een teken van nierstenen?
Nee. Bloed in de plas kan verschillende oorzaken hebben, zoals een infectie of iets anders in de urinewegen. Laat het beoordelen door je huisarts, zeker als het aanhoudt.
Welke soorten nierstenen zijn er?
Veelvoorkomende soorten zijn calciumstenen, urinezuurstenen en infectiestenen. Als je een steentje opvangt, kan onderzoek helpen om het type vast te stellen.
Wanneer kijk ik beter op Thuisarts of bel ik de huisarts?
Kijk op Thuisarts.nl als je wilt nagaan wat je kunt doen en wanneer je moet bellen. Neem direct contact op met de huisarts bij hevige pijn, koorts, niet kunnen plassen of als je je duidelijk zieker voelt.
