Een bult in de lies die bij staan of hoesten duidelijker wordt en bij liggen weer verdwijnt: dat kan passen bij een liesbreuk. Soms voel je vooral een zeurende pijn of een zwaar gevoel. Laat je huisarts beoordelen wat er aan de hand is. Een zwelling in de lies kan ook een andere oorzaak hebben.
Een operatie is de enige manier om een liesbreuk te herstellen. Toch is opereren niet altijd meteen nodig. Bij weinig klachten kun je soms afwachten, in overleg met je arts.
Krijg je plotseling veel pijn of verdwijnt de zwelling niet meer zoals eerder? Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost. Zeker bij misselijkheid of overgeven kan er sprake zijn van een beklemming. Probeer een pijnlijke bult niet met kracht terug te duwen.
Wat gebeurt er bij een liesbreuk?
Bij een liesbreuk puilt buikvlies met bijvoorbeeld vetweefsel of een stukje darm door een zwakke plek in de buikwand. Dat veroorzaakt soms een zichtbare bult. De huid blijft gewoon dicht: de uitstulping zit eronder.
Die zwakke plek kan vanaf de geboorte aanwezig zijn of later ontstaan. Bij mannen loopt de zaadstreng door het lieskanaal. Dat maakt dit gebied kwetsbaar voor een uitstulping. Soms loopt de zwelling door tot in de balzak.
Het woord ‘breuk’ heeft hier dus niets met een gebroken bot te maken. Het gaat om een opening of verzwakking in de buikwand.
Welke klachten kun je herkennen?
Vaak valt de bult het eerst op tijdens het aankleden, douchen of tillen. Bij liggen kan hij kleiner worden of verdwijnen. Sommige mensen hebben nauwelijks pijn; anderen merken dat werk of bewegen steeds lastiger gaat.
Klachten die kunnen passen bij een liesbreuk zijn:
- Een zwelling in de lies, soms tot in de balzak.
- Een zeurend, branderig of zwaar gevoel.
- Pijn bij tillen, hoesten, persen of lang staan.
- Een bult die duidelijker wordt als de druk in de buik toeneemt.
Deze signalen zijn geen bewijs. Ook een vergrote lymfeklier of een andere zwelling kan een bult veroorzaken. Liespijn zonder duidelijke uitstulping kan bijvoorbeeld uit spieren of gewrichten komen.
Maak daarom een afspraak met de huisarts als je iets nieuws voelt of ziet. Meestal kan die met vragen en lichamelijk onderzoek beoordelen of het om een breuk gaat. Soms is aanvullend onderzoek nodig, zoals een echo.
Waardoor ontstaat de uitstulping?
De stevigheid van het bindweefsel speelt een rol. Ook aanleg en ouder worden kunnen bijdragen. Een hogere druk in de buik, bijvoorbeeld door langdurig hoesten of vaak persen bij de ontlasting, kan een bestaande zwakke plek meer belasten.
Een bult kan voor het eerst opvallen na zwaar tillen. Dat betekent niet automatisch dat die ene tilbeweging de oorzaak is. Vaak kun je niet precies aanwijzen wanneer de verzwakking is ontstaan.
Minder persen of een aanhoudende hoest laten beoordelen kan helpen om klachten te beperken. Het sluit de opening niet. Buikspieroefeningen, afvallen of een andere tiltechniek kunnen een bestaande breuk evenmin herstellen.
Wanneer moet je direct bellen?
Bij een beklemming blijft weefsel vastzitten in de opening. Als daarbij de bloedtoevoer in gevaar komt, kan spoedbehandeling nodig zijn.
Bel direct de huisarts of huisartsen-spoedpost bij:
- Plotselinge of snel toenemende, hevige pijn in de lies.
- Een bult die ineens niet meer verdwijnt bij liggen of niet meer teruggaat zoals eerder.
- Een pijnlijke zwelling met misselijkheid, overgeven of buikpijn.
- Een zwelling die rood of donker verkleurt, vooral als je je ook ziek voelt.
Je hoeft niet alle verschijnselen te hebben om te bellen. Wacht bij een plotselinge verandering niet tot de volgende werkdag en ga niet hard op de zwelling drukken.
Wordt de bult geleidelijk groter of krijg je vaker pijn, zonder deze acute signalen? Maak dan opnieuw een afspraak. Een eerder besluit om af te wachten kun je herzien.
Wanneer is afwachten een optie?
Bij mannen met weinig of geen klachten kan afwachten een passende keuze zijn. Daarvoor hoeft iemand niet eerst een bepaalde leeftijd te hebben bereikt. De huisarts of chirurg beoordeelt of uitstel in jouw situatie verantwoord is.
Daarbij tellen vooral de hinder, het verloop van de klachten en de kenmerken van de zwelling mee. Ook je gezondheid, werk en eigen voorkeur spelen een rol.
Bespreek bijvoorbeeld:
- Of je pijn hebt tijdens gewone dagelijkse bezigheden.
- Of de uitstulping groter wordt.
- Of werk, wandelen, sporten of seks klachten geeft.
- Wat je verwacht van een operatie en het herstel.
Afwachten betekent niet dat de breuk vanzelf geneest. Veel mannen krijgen na verloop van tijd meer klachten en kiezen alsnog voor een ingreep. Spreek af bij welke veranderingen je contact opneemt.
Hoe verloopt een operatie?
De chirurg brengt de uitpuilende buikinhoud terug en verstevigt de zwakke plek. Bij volwassenen gebeurt dat meestal met een kunststof matje. De ingreep kan via een snee in de lies of via een kijkoperatie plaatsvinden.
Welke methode past, hangt onder meer af van de plaats van de breuk, eerdere operaties en je gezondheid. De chirurg bespreekt de mogelijkheden en de verdoving met je.
Een operatie kan klachten verminderen, maar heeft ook risico’s. Denk aan een bloeduitstorting, wondinfectie of een breuk die later terugkomt. Sommige mensen houden langdurig pijn of een veranderd gevoel in de lies. Beschadiging van omliggende structuren, zoals de zaadleider of bloedvaten naar de zaadbal, komt zelden voor.
Vraag gerust hoe de arts deze risico’s afweegt tegen de hinder die je nu hebt. Dat helpt om samen een keuze te maken.
Wat kun je doen zolang je niet geopereerd bent?
Blijf bewegen voor zover dat prettig gaat. Een algemeen verbod op sporten of tillen is meestal niet nodig. Verminder of onderbreek activiteiten die pijn geven en bespreek terugkerende klachten met je huisarts. Bij zwaar lichamelijk werk kan de bedrijfsarts meedenken over tijdelijke aanpassingen.
Probeer hard persen op het toilet te voorkomen. Vezelrijk eten, voldoende drinken en bewegen kunnen de ontlasting soepeler houden. Blijf je last houden van verstopping, vraag dan advies aan de huisarts.
Laat ook een aanhoudende hoest beoordelen. Rook je en wil je stoppen, dan kan de huisarts daarbij helpen. Stoppen ondersteunt je gezondheid en is ook nuttig als je een operatie overweegt, maar laat de uitstulping niet verdwijnen.
Een breukband herstelt de opening niet en is geen standaardoplossing. Overleg met je arts voordat je zo’n hulpmiddel gebruikt.
Wat kun je verwachten van het herstel?
Na een ongecompliceerde operatie kun je vaak dezelfde dag naar huis. Pijn, een blauwe plek en enige zwelling rond de lies kunnen in het begin voorkomen. Volg de instructies van het ziekenhuis over wondzorg en pijnstilling.
Rustig bewegen lukt meestal al snel. Wanneer je werk, fietsen, sport of zwaar tillen hervat, verschilt per persoon en per ingreep. Kantoorwerk vraagt iets anders van je lichaam dan werk waarbij je veel tilt. Bouw activiteiten op volgens de afspraken met je behandelaar, in plaats van één vaste hersteltermijn aan te houden.
Bel het ziekenhuis of je huisarts bij toenemende pijn, koorts, een rode of lekkende wond of problemen met plassen. Gebruik daarvoor ook de ontslaginstructies die je meekrijgt.
Meer patiënteninformatie staat op Thuisarts.nl over liesbreuk. Voor een beoordeling van je eigen klachten kun je terecht bij de huisarts.
Veelgestelde vragen
Kan een liesbreuk vanzelf verdwijnen?
Nee, de opening sluit niet vanzelf. De bult kan bij liggen tijdelijk verdwijnen, maar de zwakke plek blijft bestaan. Alleen een operatie kan die herstellen.
Is elke bult in de lies een liesbreuk?
Nee. Er zijn andere mogelijke oorzaken, zoals een vergrote lymfeklier. Laat een nieuwe of veranderende zwelling beoordelen en probeer niet zelf de diagnose te stellen. Lees meer over knobbeltjes in de teelbal en wanneer je medische hulp moet inschakelen.
Mag ik blijven sporten?
Meestal kun je blijven bewegen zolang dat geen klachten geeft. Verminder activiteiten die pijn uitlokken. Vraag je arts om advies als de zwelling toeneemt of je twijfelt over de belasting.
Kan een liesbreuk gevaarlijk worden?
Een beklemming kan gevaarlijk zijn. Bel direct bij plotseling hevige pijn of een zwelling die ineens niet meer verdwijnt zoals eerder. Misselijkheid en overgeven maken snelle beoordeling extra belangrijk.
Komt de breuk na een operatie terug?
Dat kan, ook na een geslaagde ingreep. Laat een nieuwe bult of terugkerende pijn beoordelen. Een zwelling kort na de operatie kan ook door wondvocht of een bloeduitstorting komen.
