Een baby of nieuw kind in huis zet je planning meteen op z’n kop. Dan wil je vooral weten waar je recht op hebt en hoe je dat netjes regelt op je werk.
Het korte antwoord: werk je in loondienst, dan heb je als ouder recht op 26 keer je wekelijkse arbeidsduur aan ouderschapsverlof. Een deel daarvan kan betaald zijn. In de praktijk gaat het om 9 weken betaald verlof via het UWV, tegen 70% van je dagloon, en 17 weken onbetaald verlof. Je vraagt het verlof aan bij je werkgever, meestal minimaal 2 maanden van tevoren en schriftelijk.
Dit artikel gaat over de regeling voor vaders, maar hetzelfde wettelijke recht geldt breder voor ouders en verzorgers.
Hoeveel uren ouderschapsverlof krijg je?
De rekensom is simpel: je totale recht is 26 keer het aantal uren dat je per week werkt.
Werk je 32 uur per week, dan heb je recht op 26 x 32 uur.
Werk je 40 uur per week, dan kom je uit op 26 x 40 uur.
Dat totaal bestaat uit twee delen:
- 9 weken betaald ouderschapsverlof
- 17 weken onbetaald ouderschapsverlof
Die 9 betaalde weken lopen via het UWV. Je krijgt daarvoor een uitkering van 70% van je dagloon. Soms vult een werkgever dat aan. Dat hangt af van je cao, personeelshandboek of individuele afspraken.
Voor wie geldt deze regeling?
Dit verlof is er voor ouders die tijdelijk minder willen werken om voor een kind te zorgen.
Het geldt onder meer voor:
- biologische ouders
- adoptieouders
- pleegouders
- stiefouders
Bij pleeg- en stiefzorg gelden voorwaarden. In de praktijk is belangrijk dat je voor het kind zorgt en dat het kind deel uitmaakt van je huishouden. Twijfel je of jouw situatie hieronder valt, check dan de informatie van de Rijksoverheid of vraag het na bij HR.
Wanneer moet je het opnemen?
Hier zit het belangrijkste verschil tussen het betaalde en onbetaalde deel.
Betaald deel
De 9 betaalde weken moet je opnemen binnen 1 jaar na de geboorte van het kind. Bij adoptie of pleegzorg geldt dat jaar vanaf de opname van het kind in het gezin.
Onbetaald deel
De overige 17 weken kun je opnemen totdat het kind 8 jaar wordt.
Daardoor kun je schuiven. Veel ouders kiezen ervoor om in het eerste jaar een deel op te nemen en de rest later te bewaren, bijvoorbeeld voor een rustige opbouw of een vaste vrije dag.
Hoe vraag je ouderschapsverlof aan?
De aanvraag loopt via je werkgever. Doe dat schriftelijk en minimaal 2 maanden voor de start.
Zet in je verzoek in elk geval:
- wanneer het verlof ingaat
- hoeveel uren verlof je wilt opnemen
- hoe je het wilt spreiden
- op welke dagen je afwezig wilt zijn
Een mail is vaak al voldoende, zolang duidelijk is wat je aanvraagt. Bewaar die correspondentie wel.
Zo regel je het zonder gedoe
Op papier is de regeling overzichtelijk. In de praktijk scheelt het veel als je vooraf even rekent en plant.
1. Reken je totale recht uit
Pak je contract of loonstrook en kijk naar je vaste arbeidsduur per week. Vermenigvuldig dat aantal met 26.
2. Bepaal wat je in het eerste jaar wilt gebruiken
Vooral die 9 betaalde weken wil je niet per ongeluk laten liggen. Die moet je op tijd inzetten.
3. Check je cao of arbeidsvoorwaarden
Sommige werkgevers vullen de UWV-uitkering aan of hebben ruimere afspraken over de opname.
4. Dien je aanvraag op tijd in
Wacht niet tot het laatste moment. Twee maanden lijkt lang, maar rond een geboorte of plaatsing vliegt de tijd.
5. Leg afspraken vast
Bespreek met je werkgever hoe je het verlof opneemt en zet de uitkomst op papier. Dat voorkomt gedoe achteraf.
Kun je het flexibel opnemen?
Ja, meestal wel. Je hoeft die weken niet altijd in één blok op te nemen. Je kunt het verlof vaak spreiden, bijvoorbeeld door tijdelijk minder uren te werken of een vaste dag per week vrij te nemen.
Dat maakt de regeling bruikbaar voor veel verschillende thuissituaties. De een kiest voor een aaneengesloten periode, de ander voor een paar maanden lang minder werken.
Bouw je vakantiedagen op?
Hier gaat het vaak mis, omdat betaald en onbetaald verlof door elkaar worden gehaald.
- Tijdens betaald ouderschapsverlof bouw je in principe vakantiedagen op.
- Tijdens onbetaald ouderschapsverlof bouw je in principe geen vakantiedagen op over de verlofuren.
Controleer wel altijd je cao of arbeidsvoorwaarden. Daar kunnen aanvullingen in staan.
Wat als je van werkgever wisselt?
Dan ben je je resterende recht niet automatisch kwijt. Niet-opgenomen ouderschapsverlof kan in veel gevallen worden meegenomen naar een nieuwe werkgever.
Dat is wel iets om goed vast te leggen. Stap je over, bespreek dan meteen hoeveel verlof je al hebt gebruikt en hoeveel nog openstaat.
Mag een werkgever ouderschapsverlof weigeren?
Niet zomaar. Een werkgever kan niet eenvoudig zeggen dat het niet uitkomt. Wel kan er discussie ontstaan over de manier waarop je het verlof wilt opnemen.
Bij de verdeling of planning mag een werkgever alleen moeilijk doen als er sprake is van zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen. Vaak kom je er met overleg uit. Lukt dat niet, dan kun je advies vragen bij:
- je vakbond
- HR of personeelszaken
- het Juridisch Loket
- een arbeidsrechtjurist
Waar gaat het vaak mis?
De meeste fouten zitten niet in de wet, maar in de uitvoering.
Veelvoorkomende missers:
- het betaalde deel niet binnen 1 jaar opnemen
- te laat aanvragen
- denken dat alles volledig wordt doorbetaald
- vergeten de cao te checken
- geboorteverlof, aanvullend geboorteverlof en ouderschapsverlof door elkaar halen
Dat laatste gebeurt vaak. Het zijn echt verschillende regelingen.
Wat is het verschil met geboorteverlof?
Geboorteverlof en ouderschapsverlof lijken op elkaar, maar ze hebben een ander doel.
Geboorteverlof is bedoeld voor de periode direct rond de geboorte.
Ouderschapsverlof is ruimer en flexibeler, zodat je later ook tijd kunt vrijmaken voor de zorg voor je kind.
Als je wilt weten welke regeling in jouw situatie geldt, kijk dan op de website van de Rijksoverheid of bespreek het met je werkgever.
Wat is slim om nu te doen?
Begin praktisch. Kijk hoeveel uur je per week werkt, reken je totale recht uit en bepaal daarna hoeveel tijd je in het eerste jaar wilt opnemen. Check vervolgens je cao en dien je aanvraag schriftelijk in.
Kom je er met je werkgever niet uit, dan is juridisch advies logischer dan blijven gissen.
FAQ
Hoeveel ouderschapsverlof krijg je als vader bij een fulltime baan?
Werk je fulltime 40 uur per week, dan heb je recht op 26 x 40 uur ouderschapsverlof. Binnen dat totaal vallen 9 betaalde en 17 onbetaalde weken.
Krijg ik tijdens ouderschapsverlof mijn volledige salaris?
Meestal niet. Voor 9 weken krijg je een UWV-uitkering van 70% van je dagloon. De rest is onbetaald, tenzij je werkgever of cao iets extra’s regelt.
Moet ik het betaalde deel achter elkaar opnemen?
Nee, dat hoeft meestal niet. Je kunt het vaak gespreid opnemen, zolang je het maar binnen 1 jaar na de geboorte of opname van het kind gebruikt.
Kan mijn werkgever mijn aanvraag afwijzen?
Niet zomaar. Over de planning kan discussie ontstaan, maar een werkgever moet daar een goede reden voor hebben. Kom je er niet uit, vraag dan advies bij je vakbond of het Juridisch Loket.
Geldt ouderschapsverlof ook voor adoptie- of pleegouders?
Ja. De regeling geldt niet alleen voor biologische ouders, maar ook voor adoptie-, pleeg- en in sommige gevallen stiefouders.
