Dat is begrijpelijk. Schurft geeft vaak hevige jeuk, vooral als je in bed ligt, met rode bultjes of kleine gangetjes in de huid. Denk je dat dit bij jou speelt, neem dan contact op met je huisarts of kijk op Thuisarts.nl. Zelf afwachten helpt niet: schurft gaat niet vanzelf over.
Hoe herken je schurft?
De klachten volgen vaak een herkenbaar patroon. De bekendste klacht is flinke jeuk die ’s nachts erger wordt. Daarnaast kun je huiduitslag krijgen, zoals rode bultjes, blaasjes of korstjes door het krabben. Soms zie je dunne, kronkelende gangetjes in de huid.
Schurft heet ook wel scabiës. Het is een besmettelijke huidaandoening door de schurftmijt. Die mijt graaft in de bovenste laag van de huid. De jeuk ontstaat niet door de mijt zelf, maar door een reactie van je afweersysteem op de mijt, de eitjes en de ontlasting.
Wat verwarrend kan zijn: de klachten beginnen niet altijd meteen. Bij een eerste besmetting duurt het vaak 2 tot 6 weken voordat je jeuk krijgt. Heb je het eerder gehad, dan kunnen de klachten al na een paar dagen opkomen.
Bij jonge kinderen ziet het er soms anders uit. Kinderen onder de 2 jaar hebben vaker bultjes of blaasjes op handen, voeten of in het gezicht. Gangetjes zijn dan juist niet altijd zichtbaar. Twijfel je, laat je huisarts meekijken. Stel niet zelf een diagnose.
Waar zitten de plekjes vaak?
De uitslag zit vaak op vaste plekken. Denk aan:
- tussen de vingers
- aan de polsen
- in de oksels
- rond de taille
- bij de billen
- rond de geslachtsdelen
Bij baby’s en jonge kinderen kunnen ook hoofdhuid, gezicht, handpalmen en voetzolen meedoen.
Niet iedereen met jeuk heeft deze huidaandoening. Eczeem, allergie of andere huidproblemen kunnen erop lijken. Daarom is de huisarts de juiste plek voor beoordeling en behandeling.
Hoe krijg je het?
Besmetting gebeurt meestal door langer huid-op-huidcontact. Een korte handdruk is meestal niet genoeg. Het gaat vaker mis bij intensief contact, bijvoorbeeld thuis, in een studentenhuis, in een zorginstelling of tussen mensen die in hetzelfde bed slapen.
Overdracht via textiel kan ook, zoals via beddengoed, kleding of handdoeken die kort daarvoor gebruikt zijn door iemand met schurft. Volgens Thuisarts en het NHG kan de mijt buiten het lichaam meestal 2 tot 3 dagen overleven.
Belangrijk om te weten: het heeft niets te maken met slechte hygiëne. Je hoeft je er dus niet voor te schamen. Huisdieren spelen hierbij ook geen rol; je krijgt het niet van je hond of kat.
Wat moet je doen als je denkt aan schurft?
Blijf er niet mee rondlopen. Heb je klachten die passen bij schurft, of heb je nauw contact gehad met iemand die het heeft, maak dan een afspraak met je huisarts. Op Thuisarts.nl staat ook helder uitgelegd wat je kunt verwachten.
De huisarts kan beoordelen of behandeling nodig is. Dat gebeurt meestal met een crème of met tabletten, zoals permetrine of ivermectine. Welke behandeling past, hangt af van je situatie. Begin of stop hier niet zelf mee zonder overleg met een arts.
Snel handelen is belangrijk, omdat je anders anderen kunt besmetten of zelf opnieuw besmet raakt.
Hoe werkt de behandeling?
Bij behandeling met crème smeer je meestal het hele lichaam in. Bij volwassenen blijft het gezicht en de hoofdhuid vaak buiten de behandeling, tenzij de arts iets anders adviseert. Bij jonge kinderen gelden soms andere instructies. Daarom is het belangrijk om het voorschrift van de huisarts of apotheek precies te volgen.
Vaak moet de behandeling na 7 dagen worden herhaald. Dat geldt ook geregeld bij tabletten. Die herhaling is nodig om achtergebleven eitjes of pas uitgekomen mijten aan te pakken.
Een veelgemaakte fout is dat maar één persoon behandelt. Dat werkt vaak niet. Huisgenoten en andere nauwe contacten moeten meestal tegelijk behandeld worden, ook als zij nog geen jeuk of uitslag hebben. Anders geef je het gemakkelijk weer aan elkaar door.
Na een goede behandeling ben je meestal na 12 uur niet meer besmettelijk. De jeuk kan dan nog wel blijven.
Welke maatregelen in huis horen erbij?
De behandeling werkt beter als je tegelijk spullen aanpakt die recent contact met de huid hebben gehad. Denk aan:
- was kleding, beddengoed en handdoeken op 60 graden
- stop spullen die je niet kunt wassen 3 dagen in een afgesloten zak
- gebruik in die periode schone kleding en schoon beddengoed
- stofzuig bank, matras en vloer als extra maatregel
Je hoeft je huis niet overdreven te ontsmetten. Het gaat vooral om textiel en spullen die kort voor de behandeling intensief gebruikt zijn.
Waarom blijft de jeuk soms toch?
Dat is misschien het lastigste deel. Ook als de behandeling goed heeft gewerkt, kan de jeuk nog weken aanhouden. Soms zelfs langer. Dat heet na-jeuk. Je lichaam reageert dan nog op resten van de mijt in de huid.
Meer jeuk direct na de behandeling betekent dus niet automatisch dat het mislukt is. Krabben, een droge huid of irritatie door de crème kunnen de huid ook onrustig houden.
Blijf je twijfelen, neem dan contact op met je huisarts in plaats van zelf opnieuw te gaan behandelen.
Veelgemaakte fouten
Een paar dingen zorgen er vaak voor dat klachten terugkomen.
Te lang wachten
Wie afwacht, blijft besmettelijk. Daardoor kan het zich verder verspreiden binnen huis, relatie of woonsituatie.
Alleen jezelf behandelen
Dat is een bekende reden voor herbesmetting. Nauwe contacten moeten meestal meedoen, ook zonder klachten.
De instructies niet precies volgen
Te kort smeren, plekken overslaan of de herhaling vergeten maakt de kans groter dat de behandeling niet goed werkt.
Denken dat het aan slechte hygiëne ligt
Dat klopt niet. Schurft zegt niets over hoe schoon iemand is.
Wanneer moet je opnieuw de huisarts bellen?
Neem opnieuw contact op met je huisarts als:
- de jeuk na ongeveer 4 weken niet minder wordt
- de jeuk na 2 weken juist erger wordt
- er nieuwe plekjes ontstaan na de behandeling
- de behandeling niet lijkt te helpen
- de klachten steeds terugkomen
Ook bij zwangerschap, borstvoeding, een baby jonger dan 2 maanden of een verminderde afweer is extra overleg verstandig. Soms schakelt de huisarts of instelling ook de GGD in, bijvoorbeeld als meerdere mensen in een groep klachten hebben.
Is schurft gevaarlijk?
Meestal niet, maar het is wel hardnekkig en besmettelijk. De jeuk kan flink zijn en je slaap verstoren. Krabben kan wondjes geven, en die kunnen weer gaan ontsteken. Juist daarom is snelle en goede behandeling belangrijk.
Dat er geregeld uitbraken zijn in studentenhuizen, zorginstellingen en andere plekken waar mensen dicht op elkaar leven, is ook bekend uit meldingen van de GGD. De precieze aantallen wisselen, maar het beeld is duidelijk genoeg: neem klachten serieus.
Wat kun je nu het beste doen?
Heb je vooral ’s nachts veel jeuk, met bultjes of gangetjes in de huid, maak dan een afspraak met je huisarts. Kijk eventueel alvast op Thuisarts.nl voor betrouwbare uitleg. Volg de behandeling precies zoals voorgeschreven, pak tegelijk je kleding en beddengoed aan en informeer huisgenoten of andere nauwe contacten.
Zo verklein je de kans dat het blijft rondgaan.
FAQ
Gaat schurft vanzelf over?
Nee. Zonder behandeling blijft het bestaan en kun je anderen besmetten.
Kun je het vaker krijgen?
Ja. Je bouwt geen blijvende bescherming op. Opnieuw besmet raken kan dus.
Waarom heb ik na de behandeling nog jeuk?
Na-jeuk komt vaak voor. Je huid reageert dan nog op resten van de mijt. Dat kan weken duren.
Mogen kinderen naar school of opvang?
Meestal wel, zodra de behandeling is gestart. Na een effectieve behandeling is iemand doorgaans na 12 uur niet meer besmettelijk. Overleg bij twijfel met de huisarts of school.
Hoe lang overleeft de schurftmijt buiten het lichaam?
Meestal 2 tot 3 dagen op textiel of andere spullen die direct contact met de huid hadden.
