Een sterilisatie klinkt definitief, en dat is het in de praktijk ook. Bij vrouwen gaat het om een operatie waarbij de eileiders worden afgesloten of verwijderd, zodat zwangerschap niet meer mogelijk is. Het is een betrouwbare vorm van anticonceptie, maar wel een keuze waar je goed over na wilt denken. Bespreek die keuze altijd met je huisarts of gynaecoloog. Op Thuisarts.nl staat ook heldere, medische informatie over voorbereiding, herstel en wanneer je moet bellen.
Wat houdt een vrouwensterilisatie in?
Bij deze ingreep sluit de gynaecoloog de eileiders af, of verwijdert ze. Daardoor kunnen zaadcellen en eicel elkaar niet meer bereiken.
Het is bedoeld als blijvende anticonceptie. Volgens informatie die in Nederlandse voorlichting vaak wordt gebruikt, worden minder dan 5 op de 1000 vrouwen na de ingreep toch zwanger. Daarmee is het een van de meest betrouwbare methoden, al is een vasectomie bij mannen meestal nog iets betrouwbaarder.
Deze optie past vaak bij mensen die zeker weten dat ze geen zwangerschap meer willen en geen tijdelijke methode meer zoeken.
Hoe gaat de operatie?
De behandeling gebeurt meestal via een kijkoperatie in de buik, onder narcose. De arts maakt een paar kleine sneetjes en sluit daarna de eileiders af met bijvoorbeeld ringetjes, klemmetjes of verhitting. Soms worden de eileiders verwijderd.
De ingreep duurt vaak ongeveer een half uur. Meestal mag je dezelfde dag naar huis.
Omdat je narcose krijgt, is het slim om vervoer en wat hulp voor de eerste dag te regelen. De precieze voorbereiding verschilt per ziekenhuis. Daarom is het verstandig om de uitleg van je gynaecoloog goed door te nemen en bij vragen je huisarts of het ziekenhuis te bellen.
Wat verandert er in je lichaam?
De eierstokken blijven gewoon werken. Ze maken dus nog steeds hormonen aan en er komen nog steeds eicellen vrij. Daarom blijf je meestal ook gewoon menstrueren.
Een sterilisatie brengt je niet in de overgang. De cyclus en hormoonhuishouding veranderen door de ingreep zelf niet.
Dat is goed om vooraf te weten, zeker als je hoopt dat menstruatieklachten of hormonale klachten verdwijnen. Deze operatie is daar niet voor bedoeld. Heb je veel last van je menstruatie of andere klachten, bespreek dat dan apart met je huisarts of gynaecoloog in plaats van zelf conclusies te trekken.
Herstel na de ingreep
Veel mensen zijn na een paar dagen weer aardig op de been. Soms duurt het een week voordat je je weer normaal voelt. Dat verschilt per persoon.
Na de operatie kun je last hebben van buikpijn, een beurs gevoel of schouderpijn door het gas dat bij een kijkoperatie wordt gebruikt. Rustig aan doen in de eerste dagen helpt vaak.
Neem contact op met de huisarts of het ziekenhuis als je:
- koorts krijgt van 38 graden of hoger
- hevige of toenemende buikpijn hebt
- veel bloed verliest
- je ziek voelt en het niet vertrouwt
Twijfel je? Kijk op Thuisarts.nl of bel je huisarts. Die kan niet op afstand vaststellen wat er aan de hand is, maar wel helpen inschatten wat verstandig is.
Hoe betrouwbaar is het?
De kans op zwangerschap na deze ingreep is klein, maar niet nul. Minder dan 5 op de 1000 vrouwen wordt later toch zwanger.
Blijft je menstruatie uit na een sterilisatie, doe dan een zwangerschapstest. Dat is belangrijk omdat er, als er toch een zwangerschap ontstaat, relatief vaker sprake kan zijn van een buitenbaarmoederlijke zwangerschap. In voorlichtingsmateriaal wordt vaak genoemd dat ongeveer 30 procent van de zwangerschappen na sterilisatie buitenbaarmoederlijk is.
Heb je een positieve test, buikpijn of bloedverlies? Neem dan snel contact op met je huisarts of de huisartsenpost.
Voor- en nadelen op een rij
Een paar punten springen eruit.
Voordelen
- blijvende anticonceptie
- hoge betrouwbaarheid
- geen dagelijkse of maandelijkse handeling meer
- geen hormonen nodig als je daaromheen wilt
Er zijn ook aanwijzingen dat het verwijderen van de eileiders de kans op eierstokkanker kan verlagen. Bespreek met je gynaecoloog welke techniek in jouw situatie wordt gebruikt en wat dat betekent.
Nadelen
- het is een operatie in de buik
- narcose brengt altijd risico’s met zich mee
- het beschermt niet tegen soa’s
- terugdraaien is lastig en lukt niet altijd
- er kan later spijt ontstaan
Wie risico loopt op soa’s, blijft dus condooms nodig hebben.
Wanneer is de kans op spijt groter?
Twijfel is niet vreemd bij een onomkeerbare keuze. Juist daarom nemen artsen dit onderwerp serieus.
Uit onderzoek blijkt dat spijt vaker voorkomt als iemand op jongere leeftijd voor sterilisatie kiest. In voorlichting wordt vaak genoemd dat die kans bij vrouwen onder de 30 rond de 20 procent ligt, en boven de 30 duidelijk lager, rond de 6 procent. Ook een beslissing tijdens een emotionele of lichamelijk zware periode, zoals rond een abortus of keizersnede, kan later zwaarder gaan voelen.
Dat betekent niet dat jongere mensen deze keuze niet kunnen maken. Wel dat het verstandig is om er rustig de tijd voor te nemen en alternatieven mee te wegen.
Kosten en vergoeding
De kosten liggen vaak ergens tussen de €1250 en €1500, afhankelijk van ziekenhuis en verzekering. Meestal valt deze ingreep niet in het basispakket.
Controleer daarom vooraf je polis en vraag na wat je zelf betaalt. De route loopt meestal via de huisarts, die je kan verwijzen naar de gynaecoloog.
Stop niet op eigen houtje met je huidige anticonceptie in de aanloop naar de operatie. Bespreek met je arts wanneer je veilig kunt overstappen, zodat je geen onbedoelde zwangerschap krijgt.
Waarom vaak ook naar mannensterilisatie wordt gekeken
In veel relaties komt dezelfde vraag op tafel: wie laat zich steriliseren?
Bij vrouwen gaat het om een buikoperatie onder narcose. Bij mannen is een vasectomie meestal een kleinere ingreep onder plaatselijke verdoving. Die is vaak eenvoudiger, goedkoper en het herstel gaat meestal sneller. Ook is de betrouwbaarheid iets hoger.
Daarom is het logisch om, als een stel zeker weet geen kinderen meer te willen, beide opties te bespreken in plaats van automatisch bij de vrouw uit te komen.
Kun je het later laten herstellen?
In theorie kan dat soms, maar in de praktijk moet je een vrouwensterilisatie zien als definitief.
Een hersteloperatie is zwaarder dan de oorspronkelijke ingreep en de kans op zwangerschap daarna wisselt sterk. Vaak wordt een bandbreedte genoemd van 40 tot 85 procent, afhankelijk van onder meer de gebruikte techniek, leeftijd en de conditie van de eileiders. Ook daarna is er een grotere kans op een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.
Daarom bespreken artsen bij een latere kinderwens vaak ook IVF als alternatief. Denk je nu al: misschien wil ik later toch nog een kind? Dan is een blijvende ingreep meestal niet de eerste keuze.
Welke alternatieven zijn er?
Niet iedereen wil meteen een definitieve stap zetten. Er zijn ook omkeerbare methoden, zoals:
- spiraal
- pil
- implantatiestaafje
- prikpil
- condooms
Welke methode past, hangt af van je gezondheid, voorkeuren en hoe belangrijk betrouwbaarheid, gebruiksgemak en hormonen voor je zijn. De huisarts kan daar samen met jou naar kijken. Op Thuisarts.nl vind je ook keuzehulpen en uitleg over anticonceptie.
Wanneer bel je direct voor hulp?
Soms wil je niet afwachten. Neem snel contact op met huisarts, huisartsenpost of ziekenhuis bij:
- hevige buikpijn na de operatie
- koorts
- veel bloedverlies
- flauwvallen of benauwdheid
- een positieve zwangerschapstest na sterilisatie, vooral met buikpijn of bloedverlies
Heb je rond deze keuze veel stress, somberheid of paniekklachten, trek dan ook aan de bel bij je huisarts. Bij acute mentale nood of gedachten aan zelfdoding kun je dag en nacht contact opnemen met 113 Zelfmoordpreventie via 0800-0113 of 113.nl.
FAQ
Is sterilisatie bij vrouwen omkeerbaar?
Soms is een hersteloperatie mogelijk, maar die is zwaar en niet altijd succesvol. Zie de ingreep daarom als definitief.
Word je nog ongesteld na sterilisatie?
Ja, meestal wel. De eierstokken blijven hormonen maken en de menstruatie stopt door deze ingreep niet.
Kom je in de overgang door sterilisatie?
Nee. Een sterilisatie veroorzaakt geen overgang.
Beschermt deze ingreep ook tegen soa’s?
Nee. De operatie voorkomt zwangerschap, maar niet soa’s. Bij risico op soa’s blijft condoomgebruik belangrijk.
Wat is het verschil met sterilisatie bij mannen?
Bij vrouwen is het meestal een kijkoperatie onder narcose. Bij mannen gaat het vaak om een kleinere ingreep onder plaatselijke verdoving, met sneller herstel en lagere kosten.
